POSTANOWIENIA XV ZJAZDU DELEGARÓW PZD

15 grudnia, 2024

Szanowni Państwo

Zakończyła się pięcioletnia kadencja organów Polskiego Związku Działkowców. W tym roku we wszystkich ogrodach została przeprowadzona kampania sprawozdawczo wyborcza. W naszym okręgu odbył się Zjazd Delegatów w dniu 21 września.

Kulminacją pięcioletniej kadencji był XV Krajowy Zjazd Delegatów, który odbył się w Warszawie 3 – 4 grudnia. W Zjeździe uczestniczyło 180 delegatów na 196 wybranych na Okręgowych Zjazdach Delegatów w roku 2024. Frekwencja wyniosła 91,37 %.

Oprócz delegatów w Zjeździe uczestniczyli członkowie ustępujących władz krajowych niebędący delegatami oraz zaproszeni goście m.in.

Piotr ZGORZELSKI – Wicemarszałek Sejmu RP
Krzysztof PASZYK – Minister Rozwoju i Technologii
Adam SZEINFELD – Senator RP
Krzysztof KWIATKOWSKI – Senator RP
Rafał KOMAREWICZ – Poseł na Sejm RP
Adam LUBOŃSKI – Poseł na Sejm RP
Janusz STANKOWIAK – Prezydent Starogardu Gdańskiego
Wojciech LEGAWIEC – Prezes ARiMR
Magdalena WIŚNIEWSKA – Przedstawicielka Marszałka Woj. Mazowieckiego Adama Struzika
Karolina ZIOŁO-PUŻUK – Zastępczyni Szefa Kancelarii Senatu w imieniu Wicemarszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego.

Najważniejszą dla środowiska działkowców informację przedstawił Krzysztof PASZYK, Minister Rozwoju i Technologii, który oznajmił, iż w dniu 5 grudnia br. na stronie Rządowego Centrum Legislacji zostanie opublikowana nowelizacja Rozporządzenia w sprawie planów ogólnych gmin, którą podpisał, o co od roku bardzo aktywnie walczyli działkowcy.

Krajowy Zjazd Delegatów PZD jako najwyższy organ Związku jest wyłącznie umocowany do uchwalenia Statutu, będącego najważniejszym dokumentem regulującym funkcjonowanie naszej organizacji. Mec. Tomasz Terlecki Zastępca Biura Prawnego PZD omówił proponowane zmiany i nowe rozwiązania, o wprowadzeniu których ma zadecydować Zjazd.

Dzień 4 grudnia 2024 r. delegaci podejmowali decyzje w sprawach przyszłości PZD i ROD. XV Krajowy Zjazd Delegatów podjął następujące uchwały:

Uchwałę nr 2/XV/2024 w sprawie zatwierdzenia sprawozdania Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców za okres kadencji;
Uchwałę nr 3/XV/2024 w sprawie zatwierdzenia sprawozdania Krajowej Komisji Rewizyjnej Polskiego Związku Działkowców za okres kadencji;
Uchwałę nr 4/XV/2024 w sprawie udzielenia absolutorium ustępującej Krajowej Radzie Polskiego Związku Działkowców;
Uchwałę nr 5/XV/2024 w sprawie Programu działania Polskiego Związku Działkowców na kadencję 2024-2028.

Następnie Zdzisław Śliwa, Przewodniczący Komisji Statutowej przedstawił protokół z obrad komisji, przedkładając do uchwalenia Statut PZD. W efekcie, XV Krajowy Zjazd Delegatów PZD przy jednym głosie wstrzymującym się podjął:

Uchwałę nr 6/XV/2024 w sprawie uchwalenia Statutu Polskiego Związku Działkowców.
Jednomyślnie podjęto Uchwałę nr 7/XV/2024 w sprawie upoważnienia Krajowej Rady PZD do zmiany Statutu Polskiego Związku Działkowców.
Uchwałę nr 8/XV/2024 w sprawie ustalenia składu liczbowego Krajowej Rady PZD
na kadencję 2024-2028;
Uchwałę nr 9/XV/2024 w sprawie ustalenia składu liczbowego Krajowej Komisji Rewizyjnej PZD na kadencję 2024-2028.
Delegaci jednomyślnie podjęli uchwałę nr 10/XV/2024 w sprawie wyboru członków Krajowej Rady PZD na kadencję 2024-2028.
W sprawie uchwały nr 11/XV/2024 w sprawie wyboru członków Krajowej Komisji Rewizyjnej PZD na kadencję 2024-2028 wstrzymało się 7 delegatów.

XV Krajowy Zjazd Delegatów PZD zadecydował, że Krajowa Rada PZD będzie liczyła 45 osób i w jej skład został wybrany Marian SEKULSKI Prezes okręgu koszalińskiego.

Delegaci zadecydowali, że Krajowa Komisja Rewizyjna będzie liczyła
11 członków, na Przewodniczącą KKR wybrani Panią Marę FOJT okręg w Pile.

Piotr Gadzikowski poinformował, że Krajowa Rada PZD jednomyślnie wybrała
na funkcję Prezesa PZD Pana Eugeniusza Kondrackiego, a także zdecydowała o wyborze pozostałych członków Krajowego Zarządu PZD:

Zdzisława Śliwy na funkcję Wiceprezesa PZD

Izabeli Ożegalskiej na funkcję Sekretarza PZD

Piotra Gadzikowskiego na funkcję Skarbnika PZD

Leszka Buckiego – członka KZ PZD

Edward Galusa – członka KZ PZD

Ewy Gaickiej – członkini KZ PZD

Grzegorza Kurczuka – członka KZ PZD

Jana Miszkiela – członka KZ PZD

Piotr Piątka – członka KZ PZD

Następnie Przewodnicząca Komisji Uchwał i Wniosków przedstawiła projekty stanowisk Zjazdu, które delegaci przyjęli jednomyślnie:

Po wypełnieniu obowiązków statutowych Zjazdu, głos zabrał Prezes PZD Eugeniusz Kondracki, dziękując za docenienie Jego dotychczasowej działalności i prowadzenie Związku, czego wyrazem był wybór na funkcję Prezesa PZD na kadencję 2024-28. Prezes podkreślił najważniejsze zadania stojące przed Związkiem w nowej kadencji, których realizacja rozpocznie się po Zjeździe. Prezes podziękował delegatom za aktywny udział oraz za podjęte dobre decyzje dotyczące przyszłości Związku, a pracownikom Biura Jednostki Krajowej PZD za wzorowe przygotowanie Zjazdu pod względem merytorycznym i organizacyjnym.

Po wystąpieniu Prezesa PZD, Zjazd zaszczyciła Pani Joanna Kopczyńska, Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która w swoim przemówieniu zapewniła o wsparciu działkowców i ROD, ale przede wszystkim potwierdziła, iż działkowcy nie będą karani za brak pozwoleń wodnoprawnych pobierając wodę z abisynek.

Na koniec Zjazdu delegacje Okręgu w Bydgoszczy, w Szczecinie, Warmińsko-Mazurskiego, Łódzkiego złożyli Prezesowi PZD podziękowania i gratulacje w związku
z wyborem na funkcję Prezesa PZD.

Dokumenty z XV Krajowego Zjazdu Delegatów PZD zostaną opublikowane
w najbliższym numerze Biuletynu Informacyjnego.

XV Krajowy Zjazd Delegatów podczas swoich obrad podniósł szereg ważnych spraw, które w okresie minionej kadencji były istotne dla całego Związku. Kadencja 2019 – 2024 była nacechowana wieloma problemami z jakimi musiał zmierzyć się Polski Związek Działkowców i jego działacze.[i]

Znaczenie ustawy z dnia 13 grudnia 2013 roku o rodzinnych ogrodach działkowych. Należy tu bezapelacyjnie wymienić Stanowisko przyjęte przez XV Krajowego Zjazdu Delegatów Polskiego Związku Działkowców z dnia 4 grudnia 2024 r. w sprawie znaczenia ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Musimy sobie uświadomić,
że ustawa z dnia 13 grudnia 2013 roku o rodzinnych ogrodach działkowych funkcjonuje już ponad 10 lat. Ustawa jak przywołano w Stanowisku była odpowiedzią na skalę ogrodnictwa działkowego oraz różnorodność spełnianych Ogrodnictwo stanowi odrębny obszar życia społeczno-gospodarczego, wymagający szczególnych regulacji prawnych. Nie bez znaczenia jest fakt, że akt prawny został uchwalony w trybie inicjatywy obywatelskiej zainicjowanej przez środowisko działkowców. Przepisy ustawy obejmują szerokie spektrum zagadnień związanych z ochronę istnienia terenów na potrzeby dziś szczególnie w likwidacji ROD. W Polsce funkcjonuje blisko 5000 rodzinnych ogrodów działkowych. Pełnią one istotne funkcje społeczne, służą za miejsca upraw, zapewniają przestrzeń do wypoczynku i rekreacji, integracji społecznej oraz edukacji.. Z prawie miliona działek rodzinnych korzysta około 4 milionów obywateli. Są to tereny zaspokajające potrzeby polskich rodzin, zwłaszcza seniorów i osób o niższych dochodach. Oferują alternatywę dla odpłatnych form rekreacji, a warzywa i owoce z prowadzonych tam upraw stanowią istotne wsparcie budżetów domowych setek tysięcy rodzin. Szanowni Państwo myślę, że dzień dzisiejszy może wszystkich działaczy PZD i ich rodziny napawać dumą, że jesteśmy częścią Polskiego Związku Działkowców, spełnił kluczową rolę w ochronie istnienia ogrodów w Polsce. Od przeszło 10 lat ustawa potwierdza swoją przydatność, gwarantując trwałość praw miliona polskich rodzin, chroniąc ogrody i tworząc warunki dla ich dalszego rozwoju. Dlatego Krajowy Zjazd Delegatów PZD stwierdza,
że zachowanie w mocy postanowień ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, w pełni odpowiada interesom działkowców i potrzebom ogrodów, a co za tym idzie, winno stanowić podstawowy cel i zadanie naszej organizacji w nadchodzącej kadencji.[ii]

Działania Polskiego Związku Działkowców w zakresie zmiany (korekty) nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustawa zakładała, że zwrot mógł objąć np. nieruchomość, którą wywłaszczono (zgodnie z prawem i za odszkodowaniem) w latach 60-tych XX w. pod rozbudowę fabryki, ale ostatecznie, ze względów na brak środków
na inwestycję, przeznaczono pod budowę bloków, szkoły czy ogród działkowy. Nowością, którą wprowadzała ustawa, jest okres, po którym nie można będzie żądać zwrotu nieruchomości. Po 20 latach od wywłaszczenia, nawet jeżeli nieruchomość wykorzystano niezgodnie z przeznaczeniem, prawo do żądania jej zwrotu wygaśnie. To bardzo potrzebna zmiana, którą od lat postulował PZD. Co istotne, z wyroku Trybunału wynika pośrednio, że mechanizm taki jest wręcz konieczny, by ustawa była zgodna z Konstytucją. Wieloletnie utrzymywanie niepewności, co do stanu prawnego nieruchomości, godzi w zasadę państwa prawa. Niestety problem polegała na tym, że Sejm przyjął aż 3 letni okres przejściowy,
w którym przepis wygaszający roszczenia nie będzie działał. Dzięki kampanii PZD, Senat skrócił ten czas do 1 roku. Jest to rozwiązanie kompromisowe, PZD zabiegał, aby –
w przypadku spraw najbardziej zadawnionych – tj. wywłaszczeń sprzed ponad 30 lat, okres, po którym zacznie działać mechanizm wygaszenia roszczeń wynosił 3 lub 6 miesięcy.

Działania Polskiego Związku Działkowców w zakresie ochrony przed podwyżkami cen energii elektrycznej. Dostawcy Energii Elektrycznej zapowiadali podwyżki cen energii elektrycznej już w 2019 r. Krajowy Zarząd PZD dostrzegł dla ROD i działkowców, gdyż wiązał się z większymi opłatami za zużycie energii elektrycznej. Problem ten nabrał znaczenia w 2022 roku. Po miesiącu starań ze strony PZD, Sejm przyjął senacką poprawkę i uchwalił ważną dla działkowców nowelizację ustawy w sprawie opłat za prąd. Dzięki temu w 2023 r. działkowcy faktycznie uzyskają prawo do rozliczenia części opłat za prąd wg cen z 2022 roku. Nowelizacja zainicjowana przez struktury PZD, to była nie tylko ulga dla kieszeni działkowców. To również większa pewność, że w 2023 r. ogrody będą nadal zielone. W ustawie z 7 października 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej, zagwarantowano rozliczanie kosztów zużycia energii elektrycznej
w ROD w 2023 roku na korzystniejszych warunkach. Chodziło o preferencyjną cenę maksymalną za prąd dla ROD. W całym 2023 roku było to 250 kWh na działkę.
Do 30 czerwca 2024 roku, ROD miały możliwość rozliczenia 125 kWh na działkę w ROD wg cen z 2022 roku. Warto jeszcze raz przypomnieć, że przepisy chroniące ROD wprowadzono w 2022 roku do ustawy dzięki interwencji PZD. Pierwotnie działkowcy mieli być de facto rozliczani jak podmioty komercyjne.

Gospodarka wodna w ROD. W dniu 01 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia
20 lipca 2017 roku Prawo wodne. Ustawa w istotny sposób zmieniła dotychczasowe zasady gospodarowania wodami. Uregulowania wprowadzone ustawą, implementujące do polskiego porządku prawnego przepisy unijne (w szczególności Ramowej Dyrektywy Wodnej), mają istotne znaczenie dla Rodzinnych Ogrodów Działkowych. Ustawa uchyliła przepis art. 294 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 ro Prawo ochrony środowiska zwalniający rodzinne ogrody działkowe z opłat z tytułu poboru wód powierzchniowych i podziemnych na potrzeby nawadniania rodzinnych ogrodów działkowych. Wody Polskie wadliwie stosowały przepisy ustawy. Efektem było obciążanie ROD zawyżonymi opłatami
w okresie 2018-2020. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził przekonanie PZD co do wadliwości w ustalaniu opłaty wodnej ogrodom pobierającym wodę z własnych ujęć. Szacunki wskazują, że rachunki ROD zawyżono o przeszło 3.000.000 zł.

Kampania PZD w obronie ROD – przepisy zagrażające ROD. Zmian w ustawie z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977) oraz wejście w życie rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie sposobu przygotowania projektu planu ogólnego fundamentalnie zagroziły istnieniu Rodzinnych Ogrodów Działkowych. Z opublikowanego rozporządzenia wynikało,
że na 13 wyróżnionych w ustawie stref planistycznych – jedynie w poz. 2 (SJ – strefa wielofunkcyjna z zabudową mieszkaniową jednorodzinną oraz SN – strefa zieleni
i rekreacji) przewidziano możliwość zapisywania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ogrodów działkowych (jako jedynie funkcji dodatkowej). Wejście w życie rozporządzenia oznaczało, że dla zdecydowanej większości obszarów gmin, już na etapie przyjmowania planów ogólnych zostanie wykluczona możliwość wprowadzenia Rodzinnych Ogrodów Działkowych w mpzp. Szeroka kampania prowadzona przez wszystkie struktury PZD od ogrodu począwszy podjęły działania w celu zmiany zapisów rozporządzenia. W efekcie działań wszystkich struktur Związku, działaczy na wszystkich szczeblach oraz Jednostki Krajowej PZD z dniem
18 grudnia br. nastąpiła zmiana rozporządzenia w sprawie projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania
z niego wypisów i wyrysów (w załączeniu). Zmiana wobec obowiązującego dotychczas aktu prawnego jest istotna, gdyż zmieniono charakterystykę stref planistycznych przez dodanie w każdej z 13 stref w profilu funkcjonalnym strefy planistycznej „podstawowy” teren ogrodów działkowych. Jest to istotna i ważna zmiana
dla funkcjonowania ROD w przestrzeni planistycznej i oczywiście bezpieczeństwa dalszego istnienia. Od dnia 18 grudnia 2024 roku w każdej ze stref będzie można dodać ogród jak główny element strefy. Potwierdzeniem troski o bezpieczeństwo prawne Rodzinnych Ogrodów Rodzinnych jest zajęte w dniu 4 grudnia Stanowisko
XV Krajowego Zjazdu delegatów w sprawie znaczenia zabezpieczenia sytuacji planistycznej ROD oraz związanych z tym działań Polskiego Związku Działkowców. Krajowy Zjazd Delegatów uznaje za konieczne również podkreślić znaczenie, jakie w tej sprawie będzie miało zachowanie jedności i współdziałania społeczności działkowców. Współpraca i solidarność pomiędzy ogrodami mogą być kluczowe dla przekonania władz lokalnych, do objęcia ROD ochroną planistyczną. Tak jak na poziomie krajowym, zaangażowanie wszystkich szczebli organizacyjnych PZD i tysięcy szeregowych działkowców w kampanię na rzecz nowelizacji rozporządzenia o planach ogólnych sprawiło,
że ministerstwo zmieniło podejście do problemu i przychyliło do idei modyfikacji przepisów, tak na poziomie gmin, współdziałanie i solidarne wspieranie się ogrodów znacząco zwiększy szanse na przekonanie radnych do uchwalenia planów miejscowych, które zabezpieczą istnienie [iii]

Następstwa powodzi jaka miała miejsce na południu Polski we wrześniu 2024 roku. XV Krajowy Zjazd Delegatów obradujący w dniach 3-4 grudnia br. w swoim Stanowisku odniósł się także do następstw powodzi jaka miała miejsce na południu Polski. Powódź wywołała poważne skutki obejmujące zniszczenia infrastruktury ogrodowej, takiej
jak drogi, sieci wodociągowe i energetyczne, ogrodzenia oraz budynki użytkowe. Znaczne szkody ponieśli też sami działkowcy. Niestety ucierpiały Ogrody z województwa śląskiego, opolskiego, dolnośląskiego oraz Raporty przekazywane
do Jednostki Krajowej PZD przez okręgi z terenu objętego powodzią wskazują,
że skutkami powodzi w sposób szczególnie dotkliwy objętych zostało 70 ROD
o powierzchni łącznej ponad 745 ha, na której urządzonych jest ponad 17 tys. indywidualnych działek rodzinnych. Dane te są niepełne i mogą ulec zmianie,
a w szczególności w zakresie szacowania szkód. Polski Związek Działkowców jako ogólnopolska organizacja społeczna zrzeszająca działkowców w takiej sytuacji zobowiązana jest do niesienia pomocy swoim członkom i strukturom w trudnych sytuacjach. Związek musi zmierzyć się z tym wyzwaniem i skutecznie odbudować ogrody po klęsce powodzi podobnie jak to miało miejsce w 1997 i 2010 roku. Odbudowa zniszczonej infrastruktury ogrodowej wymagań będzie znacznych nakładów finansowych
i następować w kolejnych latach.[iv]

Obecnie stan środków na Funduszu przeznaczonym na usuwanie skutków klęsk żywiołowych w ROD wynosi 12.828.253,52 zł – wg stanu na dzień 05.12.2024 r.

Jednostka Krajowa PZD – 10.000.000,00 zł.

Okręgowe Zarządy PZD – 2.320.000,00 zł.[v]

Okręg PZD w Koszalinie dokonał wpłaty na konto funduszu w wysokości 30.000,00 zł.

ROD Okręgu także dokonały wpłat:

ROD Kwitnących Jabłoni w Koszalinie 5.000,00 zł.
ROD Camping w Koszalinie 500,00 zł.
ROD Flora w Szczecinku 500,00 zł.
ROD Na Skarpie 1.000,00 zł.[vi]

Zmiany w Statucie PZD. Obradujący w Warszawie XV Krajowy Zjazd Delegatów podjął ważką decyzję o dokonaniu nowelizacji Statutu Polskiego Związku Działkowców. Jedną z oczekiwanych i postulowanych przez działaczy PZD wszystkich szczebli jest nowelizacja Statutu PZD. Prace nad zmianami do Statutu trawiły już jakiś czas.

Decyzja Zjazdu o nowelizacji Statutu jest historyczna. To wydarzenie wieńczy wielomiesięczną pracę komisji statutowej i Krajowego Zarządu, które przy współudziale działkowców oraz okręgów PZD wypracowały dokument odpowiadający na współczesne wyzwania i potrzeby ogrodnictwa działkowego w Polsce.

„Przyjęcie nowego Statutu to ważny krok w rozwoju Polskiego Związku Działkowców” – powiedział Prezes PZD, Eugeniusz Kondracki. „Wprowadzone zmiany są odpowiedzią na potrzeby naszych członków i mają na celu umocnienie pozycji Związku i ogrodnictwa działkowego w Polsce.”

Nowe rozwiązania organizacyjne – Jednostki Rejonowe

Jednym z najważniejszych elementów nowego Statutu jest wprowadzenie Jednostek Rejonowych – fakultatywnych struktur, które będą mogły funkcjonować tam, gdzie zajdzie taka potrzeba. Stanowią one odpowiedź na konieczność decentralizacji zarządzania, zwiększenia efektywności działania oraz wzmocnienia współpracy z lokalnymi samorządami. Dzięki Jednostkom Rejonowym Związek będzie mógł szybciej reagować na problemy, dostosowywać decyzje do lokalnych potrzeb i skuteczniej wspierać rozwój ROD.

Kluczowe zmiany dostosowujące PZD do nowych wyzwań

W nowym Statucie uwzględniono również szereg innych istotnych zmian, które usprawnią funkcjonowanie Związku i odpowiedzą na potrzeby ogrodów i działkowców:

Ułatwienie pozyskiwania środków publicznych: Nowe mechanizmy wspierające jednostki PZD w pozyskiwaniu funduszy na rozwój ROD, inwestycje w infrastrukturę i poprawę warunków dla działkowców.
Obowiązkowe szkolenia dla nowych działkowców: Zapewnienie odpowiedniego przygotowania nowych członków do korzystania z działek i działalności w Związku, ograniczenie negatywnych zjawisk i podniesienie standardów w ROD.
Przedłużenie kadencji wszystkich organów do 5 lat: Zapewnienie stabilności działalności organów PZD, umożliwienie długoterminowego planowania i realizacji projektów, lepsze wykorzystanie doświadczenia członków organów.
Usprawnienie funkcjonowania organów komisarycznych: Lepszy nadzór i wsparcie dla jednostek PZD mających trudności w zarządzaniu.
Zdalne posiedzenia i głosowania elektroniczne: Usprawnienie procesów decyzyjnych
i zapewnienie ciągłości działania, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych.
Zmniejszenie składów liczbowych organów ROD: Uproszczenie struktury
i zwiększenie efektywności działania, sprawniejsze podejmowanie decyzji.
Zniesienie obowiązku corocznego uchwalania opłat ogrodowych: Stabilność finansowa ogrodów, raz uchwalone opłaty będą obowiązywały do czasu ich zmiany.

Nowa jakość w działalności Polskiego Związku Działkowców

Delegaci XV Krajowego Zjazdu PZD wyrazili przekonanie, że uchwalony Statut stanie się trwałym fundamentem dla dalszego rozwoju ROD i całego Związku.
Jest to bowiem kompleksowy dokument, który otwiera perspektywy na przyszłość i zapewnia solidne podstawy dla dalszego rozwoju ogrodnictwa działkowego, integrując nowoczesne rozwiązania z potrzebami działkowców.

Uchwalony Statut PZD wejdzie w życie po rejestracji przez Sad Rejestrowy.[vii]

[i]Relacja ze strony: http://pzd.pl/artykuly/28878/188/KOMUNIKAT-w-sprawie-XV-Krajowego-Zjazdu-Delegatow-PZD.html

[ii] Ze Stanowiska XV Krajowego Zjazdu Delegatów Polskiego Związku Działkowców z dnia 4 grudnia 2024 roku w sprawie znaczenia ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.

[iii] Ze Stanowiska XV Krajowego Zjazdu Delegatów Polskiego Związku Działkowców z dnia 4 grudnia 2024 roku w sprawie znaczenia zabezpieczenia sytuacji planistycznej ROD oraz związanych z tym działań Polskiego Związku Działkowców.

[iv] Ze Stanowiska XV Krajowego Zjazdu Delegatów Polskiego Związku Działkowców z dnia 4 grudnia 2024 roku w sprawie przywracania Rod do normalnego funkcjonowania po powodzi na 2024 roku.

[v] Dane ze strony http://pzd.pl/artykuly/28884/188/KOMUNIKAT-NR-25-PREZESA-PZD-w-sprawie-pomocy-finansowej-dla-ROD-dotknietych-powodzia.html. Komunikat Nr 25 Prezesa PZD.

[vi] Dane własne OZ PZD.

[vii] Ze strony http://pzd.pl/artykuly/28877/113/XV-Krajowy-Zjazd-Delegatow-PZD-uchwalil-nowy-Statut.html